1) اظهارنامه گمرکی
فرم/ثبت رسمی اطلاعات کالا توسط واردکننده/نماینده در سامانه گمرک برای تعیین وضعیت کالا و محاسبه حقوق و عوارض.
2) حقوق گمرکی (Customs Duty)
مالیاتی که دولت بابت ورود کالا از گمرک دریافت میکند. معمولاً بر اساس ارزش کالا و نوع/کد تعرفه محاسبه میشود.
3) عوارض گمرکی
هزینههای تکمیلی غیر از حقوق گمرکی (بسته به قوانین و نوع کالا) که ممکن است هنگام ترخیص اخذ شود.
4) ارزش گمرکی (Customs Value)
ارزشی که گمرک برای محاسبه مالیات/حقوق گمرکی از روی آن تصمیم میگیرد. معمولاً با روشهای استاندارد (مثل قیمت واقعی معامله + هزینههای مرتبط تا مقصد) تعیین میشود.
5) تعرفه/کد تعرفه (HS Code)
کد شناسایی کالا در طبقهبندی بینالمللی (HS) که تعیین میکند چه نرخهایی برای آن اعمال میشود و چه مجوزهایی لازم است.
6) مبنای تعرفه و نرخها
یعنی گمرک بر اساس کد HS و ارزش و سایر شرایط، نرخ حقوق/عوارض و الزامات قانونی را تعیین میکند.
7) بارنامه (Bill of Lading) / ایر وی بیل (Air Waybill)
- بارنامه: سند حمل در حمل دریایی/زمینی
- ایر وی بیل: سند حمل در حمل هوایی
این سند نشان میدهد کالا توسط چه حملکنندهای و برای چه مقصدی ارسال شده است.
8) فاکتور تجاری (Commercial Invoice)
سند مالی فروش کالا که در آن قیمت، مشخصات کالا، تعداد، واحد، کشور مبدأ و… ذکر میشود.
9) پکینگ لیست (Packing List)
لیست بستهبندی: تعداد کارتن/بسته/پالت، وزن، ابعاد و نحوه چیدمان.
10) گواهی مبدأ (Certificate of Origin)
سندی که کشور سازنده/تولیدکننده را مشخص میکند. روی تعرفه ترجیحی یا معافیتها (در صورت وجود توافق) اثر دارد.
11) مجوزهای قانونی (برای کالاهای مشمول)
برای برخی کالاها علاوه بر اظهارنامه، مجوز سازمانهای دیگر لازم است (مثل بهداشت، استاندارد، قرنطینه، انرژی و…).
12) ثبت سفارش (در واردات کالاهای مشمول)
در بسیاری از کالاها واردکننده باید قبل از ترخیص، در چارچوب مقررات ارزی/بازرگانی ثبت سفارش انجام دهد (وابسته به نوع کالا و زمان).
13) ترخیص کالا
مراحل پایانی آزادسازی کالا از گمرک پس از ثبت و کنترل اسناد، پرداخت هزینهها و اخذ مجوزها.
14) ارزیابی (Inspection/Valuation)
بررسی کالا و/یا اسناد توسط گمرک برای صحت اطلاعات، تطابق با تعرفه و ارزشگذاری.
15) معاینه کالا (Physical Inspection)
ممکن است گمرک برای اطمینان، کالا را از نظر ظاهری و مشخصات فیزیکی بررسی کند.
16) ریجنری/بارگیری و مهلتها (در فرآیند انبارداری)
در طول رسیدن کشتی/هواپیما، کالا در گمرک یا انبار نگهداری میشود و برای زمان نگهداری هزینه ممکن است اعمال شود (انبارداری/دموراژ در برخی سناریوها).
17) هزینههای انبارداری (Warehousing/Storage)
هزینه نگهداری کالا در انبارهای گمرکی یا مرتبط تا زمان ترخیص.
چند اصطلاح که خیلی به ترخیص میخورند
18) «ریسک تعرفه»
یعنی احتمال اینکه گمرک روی کد HS یا ارزش، حساسیت بیشتری داشته باشد و کالا وارد فرآیند بررسی بیشتری شود.
19) «سامانهها»
گمرک ایران برای ثبت اطلاعات، پرداختها و پیگیریها از سامانههای مختلف استفاده میکند (جزئیات بسته به مسیر/سال متفاوت است).
